- ale powinien był się

„— ale powinien był się opamiętać po pierwszym upadku, kiedy nagle wszystko zwróciło się przeciw niemu — wtedy, wiosną 38, gdy rano do naszego mieszkania weszło dwóch mężczyzn, z których jeden pokazał mu jakiś znaczek. — Ach, tak — uśmiechnął się, był trochę zdziwiony, spytał, czy poczekają, aż dopije herbaty. Nie chcieli usiąść, patrzyli stojąc, jak smaruje grzankę cienką warstewką masła (ja też zawsze lubiłem się temu przyglądać), i kiwali głowami, zgadzając się, że wiosna w tym roku jest wczesna. Musiał w nich wzbudzić jakąś sympatię czy respekt, bo ten, co pokazał mu znaczek, mruknął w chwili wyjścia — Może pan lepiej weźmie płaszcz... — lepiej Zapamiętałem to „lepiej". Nazajutrz w jednym z brukowców zamieszczono jego zdjęcie, a pod nim napis «Do Berezy...» Był zapewne śledzony i fotografowany od dłuższego czasu — był pod obserwacją Centrali
Dewiz, której się naraził ignorując jakieś zalecenia, według niego bezprawne.
Właściwie od lat próbuję rozwiązać jego biografię, inaczej pokierować jego życiem; wyobrazić sobie, jak mógłby żyć, gdyby nie to, że musiał żyć w pewien wiadomy i narzucony sposób. Był człowiekiem utalentowanym, mimo że nie miał talentu w żadnej dziedzinie sztuki. Ale odczuwał świat jako dziedzinę artystyczną — jako materiał, z którym trzeba jeszcze coś zrobić, jeszcze coś poza faktem istnienia. Nie bardzo mu się to udawało, podlegał socjologii swego czasu, robił pieniądze. Jego wzloty, jego depresje były zależne od kursu papierów wartościowych, nie próbował się z tego wyzwolić. Czy musiał założyć biuro A skoro już założył, czy musiał do końca ulegać temu założeniu To uderzające, że ludzie tak łatwo stają się przedmiotem swego losu.“(9)